Қазақстандағы Burger King желісінде төрт жыл жұмыс істеген 27 жастағы Әлібек Қаратайдың оқиғасы бір мейрамхананың шеңберінен шығып, мүгедектігі бар адамдардың еңбек құқықтары, корпоративтік мәдениет және қоғамдық тамақтану саласындағы жұмыс жағдайлары туралы кең талқылауға ұласты, деп хабарлайды CMN.KZ.
Асүйдегі төрт жыл
Даудың басталуына Әлібектің анасы Жанат Қаратайдың әлеуметтік желідегі жазбасы себеп болды. Оның айтуынша, аутизм спектріндегі ұлы компанияда төрт жыл жұмыс істеген, алайда басшылық ауысқаннан кейін қысым көре бастаған.
Анасының сөзінше, аспаз болып істеген жұмыс Әлібек үшін жай ғана табыс көзі емес, әлеуметтенудің маңызды бөлігі болған. Тұрақты кесте, нақты міндеттер мен таныс ұжым – аутизм спектріндегі адам үшін қауіпсіздік пен тұрақтылықтың негізі.
«Адамдарға бұл жай ғана жұмыс болып көрінуі мүмкін. Ал ол үшін – тұрақтылық. Ол адамдарға, кестеге, өз орнына үйренеді. Кенет өзгеріс болса, оған өте қиын», – дейді Жанат Қаратай.
Оның айтуынша, жалақы алу ұлы үшін дербестіктің белгісі болған.
«Жалақы алған кезде өзі жоспар құратын. Сомасы үлкен болмауы мүмкін, бірақ ол үшін мақтаныш еді. “Анашым, мен жұмыс істеймін, өзім табамын” дейтін. Ол үшін бұл өте маңызды болды – бәрі сияқты болу», – дейді анасы.
Жанаттың сөзінше, жағдай ушыға бастағаннан кейін Әлібек мазасыздана түскен.
Әлеуметтік желідегі резонанс
Жазба жарияланғаннан кейін Threads пен Instagram желілерінде бұл оқиға тез тарады. Пікір қалдырушылардың бір бөлігі менеджмент ауысқаннан кейінгі «қатаң басқару стилі», жалақы деңгейі мен жүктеменің жоғары екенін жазған.
Telegram мен Threads желілерінде тараған видеода өзін басшылықпен байланыстыратын ер адамның қазақтарға қатысты қорлайтын сөздер айтқаны туралы мәлімдемелер де жарияланды. Алайда бұл ақпараттың ресми расталмағаны атап өтіледі.
Сондай-ақ әлеуметтік желілерде түрлі азаматтықтағы қызметкерлердің еңбек жағдайы мен еңбекақысында айырмашылық болуы мүмкін деген пікірлер айтылды. Редакцияда бұл деректердің ресми дәлелі жоқ.
Компанияның жауабы
Қоғамдық резонанстан кейін Burger King Kazakhstan ресми мәлімдеме жасады. Компания өкілдерінің айтуынша, Әлібек Қаратай әлі де желі қызметкері болып саналады және жұмыс беруші тарапынан еңбек қатынастарын тоқтату туралы шешім қабылданбаған.
Компания дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 29 қаңтарда HR-департаментке қызметкердің демалыс рәсімдеу ниеті туралы хабарлама түскен. Осыдан кейін Әлібек уақытша жұмысқа шықпаған.
6 ақпанда оның анасы еңбек шартын бұзу туралы өтініш әкелген. Алайда еңбек заңнамасына сәйкес мұндай өтінішті қызметкердің өзі рәсімдеуі тиіс екені айтылды.
Компания жағдайды шешудің түрлі нұсқаларын, соның ішінде желідегі басқа мейрамханаға ауыстыру мүмкіндігін ұсынғанын хабарлады.
«Біз диалогқа ашықпыз және қызметкер мен оның отбасының қатысуымен конструктивті форматта мәселені талқылауға дайынбыз», – делінген ресми түсіндірмеде.
Сондай-ақ компания ішкі тексеру жүргізіліп жатқанын және жұмыс процестеріне талдау жасалып жатқанын мәлімдеді.
Инклюзия іс жүзінде қалай жұмыс істейді?
Бұл оқиға тек еңбек дауы ғана емес. Қоғам назарында – инклюзия мәселесі: аутизм спектріндегі адамдар үшін жеке сектордағы жұмыс орындары қаншалықты қауіпсіз әрі тұрақты?
Формалды түрде инклюзивтік қағидаттар корпоративтік стандарттарда бекітілген, ал мемлекет деңгейінде мүгедектігі бар адамдарды жұмыспен қамту бағдарламалары бар. Алайда ата-аналар мен қызметкерлер «бұл қағидаттар іс жүзінде қалай орындалады?» деген сұрақты жиі қояды.
CMN.KZ редакциясы профильді мемлекеттік органдарға ресми сауал жолдады. Жауаптар күтілуде.
Ашық сұрақ
Әлібектің оқиғасы бір компания мен бір қызметкер арасындағы жанжалдан әлдеқайда кең мәселелерді көтерді.
Қазақстанда инклюзия қағидаттары тек корпоративтік мәлімдемелер деңгейінде қалып қоймай, шынайы қолдауға айналуы үшін қандай нақты тетіктер қажет?
Ең басты сұрақ – ерекше қажеттілігі бар адамдардың еңбек құқығы жеткілікті қорғалған ба, әлде бұл әлі де талқылауды талап ететін мәселе ме?
CMN.KZ ресми Telegram арнасына жазылыңыз
